Gelukskoorts

Gelukskoorts

NRC schreef afgelopen week in dit artikel dat Damian Danys, een vooraanstaand hoogleraar psychiatrie, oppert dat mensen in Nederland veel te snel bij de psychiater belanden. Hij zegt dat mensen tegenwoordig niet meer goed tegen lijden kunnen en volgens hem heeft de westerse mens een lage weerbaarheid tegen de donkere kanten des levens. Zo zouden wij alleen maar geluk willen en verwachten we dat het leven volledig maakbaar is.

Gevoed door social media en ingrepen zoals plastische chirurgie is het natuurlijk volstrekt logisch dat men verwacht dat je je leven zo kan vormen zoals jij wil. Wat resulteert in een tomeloos gelukszoeken, net zoals de goudkoorts in de 17e eeuw. Grotendeels is het leven ook maakbaar met de geboden kansen die wij Nederlanders krijgen. Wanneer geluk de norm is, is het logisch dat men bij elk klein beetje ongeluk meteen hulp zoekt. Zeker omdat dit binnen handbereik ligt met ons huidig zorgstelsel. Ik kan wat dat betreft een heel eind meekomen met het oordeel van deze psychiater. Toch vind ik dat hij slechts één symptoom beschrijft van een dieper liggend probleem, waarin hij een belangrijke factor vergeet.

The American Dream is een privilege

Zo is eenzaamheid een vervelende bijwerking van deze moderne samenleving. Daarnaast lijkt het dat de mensen die het geluk hebben gevonden, dit te allen tijden willen behouden en degenen die buiten de boot zijn gevallen een bepaalde verbittering hebben gekregen. De mensen die het goed hebben geloven door hun behaalde succes heilig in de maakbaarheid van hun bestaan. Als hen het is gelukt, dan kunnen anderen het toch ook? Zij hebben immers met hard werk een stukje bestaan voor zichzelf weten te creëren dat in de buurt komt van The American Dream. Maar wat velen zich niet te lijken realiseren is dat er nog zoiets bestaat als privilege.

Wit privilege is daar een goed voorbeeld van, maar ook het privilege van in het “juiste” nest geboren worden. Sommige mensen groeien op met stabiele ouders, met een redelijk inkomen en hebben wat dat betreft toch een beter startpunt dan mensen die dat niet hebben. Dit is overigens geen garantie voor succes; ik ken mensen die juist van niets komen en dat het ze alleen maar sterker heeft gemaakt. Toch is het zo dat mensen die uit een systeem van verstoorde familiebanden komen, vaak een bepaalde kwetsbaarheid hebben en dan voornamelijk op psychosociaal gebied. Wanneer de nood aan de man komt, hebben deze mensen vaak niet genoeg mensen om zich heen om hulp te bieden. Daarnaast lijkt iedereen te druk met het behalen van hun persoonlijke doelen, waardoor naastenzorg een te grote druk geeft op het al zo drukke programma van deze mensen. En laten we het maar niet hebben over de participatiesamenleving en de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd, waardoor de generatie van mijn ouders (55+) in een moeilijke spagaat komen, doordat zij zowel zorgen voor hun ouders en kleinkinderen én zelf ook nog moeten werken.

Wees elkaars psychiater

Wat in mijn ogen steeds duidelijker is geworden is dat met alle voordelen van onze moderne samenleving er ook een bepaalde scheefgroei is gekomen. Ja, de individualisering is prachtig! Ik vind het heerlijk dat ik mijn eigen keuzes kan maken en al op jonge leeftijd op mezelf kon wonen, bijvoorbeeld. Maar individualisering zonder gemeenschapszin is in mijn ogen gevaarlijk. Want als de nood aan de man komt, heb je toch de ander nodig. En daar mist psychiater Damian Denys een belangrijk punt. Hij geeft aan dat we zelf de oplossingen moeten vinden om psychisch weerbaarder te worden, maar daar is ook een cultuuromslag voor nodig. Dirk de Wachter pleitte al dat we meer elkaars psychiater moeten zijn. En om dat de bewerkstelligen moeten we juist onze kwetsbaarheid tonen. Iets wat momenteel nog verafschuwt wordt op social media. Daarnaast is het ook belangrijk dat iedereen gaat kijken naar zijn draaglast en draagkracht, een fenomeen wat al in gang gezet word door het toenemend aantal burn-outs, wat mensen dwingt beter voor zichzelf te zorgen.

Nieuwe samenleving

De openheid over het lijden kan ervoor zorgen dat lijden genormaliseerd wordt. Ik heb het niet over onnodig lijden zoals bij mishandeling en misbruik, maar dat het leven soms lijden is, is al eeuwenlang bekend. De boeddha werd zelfs beroemd met deze uitspraak. Het is dus oké dat je je soms ongelukkig, angstig of verdrietig voelt. En je mag dit delen. In het echte leven, maar wat mij betreft ook op social media. De mensen die momenteel open en waarachtig zijn in hun posts op FB, worden vaak nog weggezet als aandachtszoekers. Terwijl zij misschien juist de voorlopers zijn van een cultuur waarin we er voor elkaar zijn, waar pijn en lijden een plek heeft en we elkaars psycholoog en psychiater kunnen zijn. Dan hebben we wat mij betreft het beste van twee werelden. De nieuwe samenleving gecombineerd met de sociale controle van vroeger. Misschien een utopie? Ik hoop het niet!

*Met dank aan MishMash

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Sluit Menu